من حدود کمتر از ۲ سال پيش از واتيکان در رم ديدن کردم. کشوری کوچک در دل شهری بزرگ. واتيکان آن هم در روز يکشنبه حال و هوای خاصی دارد. عده زيادی برای انجام دعا جمع شده بودند.

درون کليسای واتيکان نقاشی ها و مجسمه هائی ديده ميشوند که هرکدامشان هنری بزرگ محسوب ميشوند. نقاشی ها و مجسمه هائی از هنرمندان بزرگ.

سرتاسر واتيکان از سنگ های مرمر گران قيمت ساخته شده است. سنگهائی که بعضا بصورت يک تکه و با ارتفاع زيادی ساخته شده اند.

برای من واتيکان خيلی جالب بود. اتاق های کوچک اعتراف. قبر های پاپ های گذشته. نقاشی ها. مردم معتقد و لحن دعای مردم. در مورد اعتراف بايد بگویم که واتيکان تنها جائی است که انسان از روی ميل و رغبت به کارهائی که از ديد خود او بد است اعتراف ميکنند. بدون اينکه اعتراف گيرنده از زور يا نيروی ديگری استفاده کند. اعتراف، مثل توبه مسلمانان است ولی در توبه فقط خدا حضور دارد در اعتراف پدر روحانی شايد نقش يک واسطه را بازی ميکند.

پاپ آدم مهمی بوده است و بعضا در سالهای گذشته در مورد اقداماتش از راديو، تلويزيون و اينترنت چيزهائی شنيده ام و خودم هم نظر مثبتی نسبت به او دارم. اما اين روزها همه از او به نيکی ياد ميکنند و با خودم ميگويم اين رسم زمانه است که کسی که از دنيا رفت معمولا خوبيهايش بسيار بيان ميشود. آقايان منتظري،‌و رئيس جمهور پيام تسليت فرستاده اند و لی پيامی از رهبر کشورمان نديدم.

جسد پاپ را در واتيکان گذاشته اند تا مردم با او وداع کنند. اين وداع فقط برای رهبران مذهبی که پيروانشان دوست دارند با آنها وداع کنند وجود دارد. و برای رهبران سياسی مردم چنين کاری را نميکنند. در تاريخ خودمان هم برای امام چنين کاری صورت گرفت. و تقريبا در نوع خودش بی سابقه میاشد. البته حساب امام بعلت موسس و بنياد گذار يک نظام جداست. امام هم رهبر دينی بودند و هم رهبر سياسی و هم بنياد گذار.

اما آيا اگر رهبران دينی که خودشان را به سياست آلوده میکنند، بميرند در مرگشان چنين خواهد شد؟ آيا براستی رهبران دينی که سياست مدار هستند ( معمولا بدون رای گيری) اگر در يک انتخابات آزاد شرکت کنند رای خواهند آورد؟ تا نتيجه بگيريم که در مرگشان چه خواهد شد.